Inhoudsopgave
Betalen aan de toonbank
Aan de kassa betalen we in Nederland vooral met pinpassen (debitkaarten). Hier tonen we de cijfers voor betalingen door Nederlanders met pinpassen, creditkaarten, smartphones, wearables en contant geld, aan kassa’s in Nederland. Daaronder vallen ook betalingen aan bijvoorbeeld gemeentebalies, in bus en tram en bij onbemande verkoopautomaten. Elektronische betalingen aan de toonbank stegen in coronajaar 2020 met slechts 3,3% ten opzichte van 2019. In eerdere jaren groeide het aantal pinbetalingen met zo’n 10% per jaar.
Meer over gebruik en kosten van betaalmiddelen aan de toonbank…
Contactloos betalen
Eind 2020 was 85% van alle Nederlandse betalingen met pinpassen en creditkaarten contactloos, overwegend met contactloze betaalkaarten en steeds vaker met een smartphone of wearable. Voor wearables (sieraad of horloge met ingebouwde contactloze betaalchip) hebben we nog geen aparte cijfers, die worden meegerekend bij smartphones.
Retourpinnen
Retourpinnen is bedoeld voor Nederlandse winkels waar consumenten een recente aankoop kunnen terugbrengen en daarvoor het oorspronkelijke aankoopbedrag terug kunnen krijgen, wanneer ze dat met een pinpas of creditkaart hebben betaald. Of om borg voor gehuurde goederen terug te betalen.
Retourpinnen is populair in bijvoorbeeld kleding- en meubelwinkels. Je kunt Retourpinnen met een andere pinpas dan waarmee je hebt betaald, ook als je met een creditkaart hebt betaald. Het gemiddelde bedrag voor Retourpinnen in 2020 was € 45,02, ruim € 5 lager dan in 2019. Retourpinnen wordt dus ook voor steeds kleinere bedragen gebruikt.
Onderling betalen (P2P)
Consumenten betalen aan elkaar met contant geld, elektronisch met overboekingen en mobiele betaalverzoeken, en verder met uiteenlopende waardebonnen. Door het gemak van betaalverzoeken met mobiele apps neemt het aantal elektronische onderlinge betalingen fors toe, ten koste van contante onderlinge betalingen.
Online betaalmiddelen
In 2020 zijn alleen voor iDEAL en creditkaarten betrouwbare cijfers beschikbaar. De cijfers gaan over alle soorten online betalingen door Nederlanders, aan binnen- en buitenlandse webwinkels, bedrijven en organisaties. Ook online betalingen aan bijvoorbeeld overheidsinstellingen of om vrienden te betalen, zijn hierin meegenomen.
NB: Er zijn diverse andere online betaalmiddelen die niet in deze grafiek staan, omdat we daar geen betrouwbare cijfers over hebben.
E-Commercebetalingen per apparaat
Deze cijfers zijn ontleend aan de eCommerce Markt Monitor van Thuiswinkel.org. Ze hebben betrekking op online betalingen door Nederlandse consumenten bij webwinkels en bedrijven in binnen- en buitenland. Online betalingen buiten de e-commerce, bijvoorbeeld om mobiele betaalverzoeken van vrienden te betalen of om verkeersboetes te betalen, vallen hier buiten.
Giraal betalen
De cijfers over binnenlandse girale betalingen zijn ontleend aan De Nederlandsche Bank. Ze hebben ook betrekking op (almaar afnemende) schriftelijke opdrachten, op papier. De cijfers voor Acceptgiro hebben uitsluitend betrekking op opdrachten die nog op papier worden ingediend.
De overboekingen omvatten zowel zakelijke meervoudige batch-betalingen als enkelvoudige overboekingen. De enkelvoudige overboekingen worden in de volgende grafiek verder uitgesplitst.
Met snelle Instant Payments worden inmiddels ruim 30 miljoen interbancaire transacties per maand verwerkt.
Mobiel bankieren en internetbankieren
Negen van de tien rekeninghouders gebruiken mobiel bankieren (op een smartphone of tablet) of internetbankieren (op een laptop of desktop). Nog maar een fractie van alle enkelvoudige overboekingen gebeurt met schriftelijke of telefonische betaalopdrachten. Overboekingen worden inmiddels vaker via mobiel bankieren dan via internetbankieren uitgevoerd.
(Digitaal) Incassomachtigen
Het afgeven via internetbankieren van een erkende digitale machtiging voor automatische incasso’s is in 2015 door de Nederlandse banken gelanceerd. Om bijvoorbeeld maandelijks met automatische incasso’s te betalen, hoeft de betaler slechts éénmalig een digitale doorlopende machtiging af te geven. Daardoor zijn deze cijfers voor het aantal afgegeven digitale machtigingen betrekkelijk bescheiden in vergelijking met de cijfers voor losse betalingen.
Overstapservice
Deze cijfers tonen het totale aantal gebruikers van de Overstapservice per jaar, zowel voor zakelijke als particuliere betaalrekeningen.
De uitschieter in 2018 is het gevolg van het gebruik van de Overstapservice om klanten van een opgeheven (kleine) bank over te zetten naar de bank die die klanten overnam.
Beschikbaarheid van betaalketens
| Beschikbaarheid | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 |
|---|---|---|---|---|---|
| Pinbetaalketen | 99,88% | 99,88% | 99,89% | 99,89% | 99,89% |
| Mobiel bankieren | 99,77% | 99,83% | 99,75% | 99,81% | 99,83% |
| Internetbankieren | 99,79% | 99,83% | 99,72% | 99,78% | 99,88% |
De Betaalvereniging monitort de beschikbaarheid van het betalingsverkeer. DNB stelt eisen aan de algemene beschikbaarheid van pinnen. De norm voor eind 2020 was 99,88% en is gehaald.
Voor mobiel bankieren en internetbankieren bestaan geen beschikbaarheidsnormen maar wel de wettelijke eis dat storingen binnen twee uur moeten zijn opgelost.
De Betaalvereniging publiceert per kwartaal beschikbaarheidscijfers voor mobiel bankieren en internetbankieren op haar website.
Currence houdt de beschikbaarheid van iDEAL bij, zowel de maandelijkse gemiddelden als de real-time beschikbaarheid van uur tot uur, tot een week geleden.
Raadpleeg de meest actuele beschikbaarheid van diverse betaalketens…
Fraudecijfers recent
Deze diagrammen tonen de verdeling van de schade voor de belangrijkste fraudeposten in het bancaire betalingsverkeer. In 2020 is daar een nieuwe soort fraude bijgekomen: nummerspoofing. Dat was meteen de fraudesoort met de meeste schade.
Fraudecijfers lange termijn
Deze lijngrafiek toont de ontwikkeling van fraude in het bancaire betalingsverkeer in de afgelopen vijf jaar, voor de totale schade en voor de belangrijkste fraudepost voor giraal betalingsverkeer (door phishing), voor debitkaarten (met gestolen pinpassen) en voor creditkaarten (bij online betalingen).
Voor 2020 zijn minder soorten fraude gerapporteerd dan voorgaande jaren. Daarom kan de totale fraude in 2020 niet worden vergeleken met voorgaande jaren. De optelsom van de vier belangrijkste soorten fraude die wél bekend zijn voor 2020, bedraagt al € 49,1 miljoen.
Geldopnamen
Deze grafiek laat goed zien dat contant geld steeds minder wordt opgenomen en uitgegeven. Aan de balie wordt nauwelijks nog contant geld opgenomen en desondanks daalt ook het gebruik van geldautomaten. In plaats van met contant geld, betalen we steeds vaker elektronisch. Toch blijft de beschikbaarheid, bereikbaarheid en toegankelijkheid van contant geld hoog. Meer dan 99,5 procent van alle Nederlanders woont op minder dan 5 km van een gelduitgiftepunt.
Kantoren en automaten
De verschuiving van contant geld naar elektronisch betalen is ook zichtbaar in de geleidelijke afname van bankkantoren en geldautomaten en de snelle toename van betaalautomaten aan de kassa. Niettemin woont nog steeds meer dan 99,5 procent van alle Nederlanders op minder dan 5 km van een gelduitgiftepunt.
Betaalinstrumenten
Het aantal betaalrekeningen en betaalpassen is de afgelopen jaren vrij stabiel omdat nagenoeg iedere volwassen inwoner een betaalrekening met betaalpas heeft. Daar komen de afgelopen twee jaar echter nieuwe contactloze betaalinstrumenten bij, vooral smartphones en smart watches.
