Inhoudsopgave
Betalen aan de toonbank
Aan de kassa betalen we in Nederland vooral met pinpassen (debitkaarten). Hier tonen we de cijfers voor betalingen door Nederlanders met pinpassen, creditkaarten, smartphones, wearables en contant geld, aan kassa’s in Nederland. Daaronder vallen ook betalingen aan bijvoorbeeld gemeentebalies, in bus en tram en bij onbemande verkoopautomaten.
Elektronische betalingen aan de toonbank stegen in coronajaar 2021 met slechts 0,2% ten opzichte van 2020. Voorafgaand aan corona groeide het aantal pinbetalingen al gauw met zo’n 10% per jaar.
Meer over gebruik en kosten van betaalmiddelen aan de toonbank…
Contactloos betalen
Eind 2021 was 87% van alle Nederlandse kaartbetalingen contactloos, overwegend met contactloze betaalkaarten en steeds vaker met een smartphone of wearable. Voor wearables (sieraad of horloge met ingebouwde contactloze betaalchip) hebben we nog geen aparte cijfers, die vallen onder ‘kaartloos’, net als betalingen met smartphones.
Retourpinnen
Retourpinnen is bedoeld voor Nederlandse winkels waar consumenten een recente aankoop kunnen terugbrengen en daarvoor het oorspronkelijke aankoopbedrag terug kunnen krijgen, wanneer ze dat met een pinpas of creditkaart hebben betaald. Met Retourpinnen kan een ondernemer ook de borg voor gehuurde goederen terugbetalen.
Retourpinnen is populair in bijvoorbeeld kleding- en meubelwinkels en bij verhuurbedrijven. Je kunt Retourpinnen met een andere pinpas dan waarmee je hebt betaald, ook als je met een creditkaart hebt betaald. Het gemiddelde bedrag voor Retourpinnen in 2021 was € 45,33, een klein beetje hoger (31 eurocent) dan in 2020.
Onderling betalen (P2P)
Consumenten betalen aan elkaar met contant geld, elektronisch met overboekingen en mobiele betaalverzoeken, en verder met uiteenlopende waardebonnen. Door het gemak van betaalverzoeken met mobiele apps neemt het aantal elektronische onderlinge betalingen fors toe, ten koste van contante onderlinge betalingen.
Online betaalmiddelen
De afgelopen jaren zijn alleen voor iDEAL betrouwbare cijfers beschikbaar. De cijfers voor online creditkaartbetalingen zijn ruwe schattingen. iDEAL dekt zo’n 70% van de betaalmarkt voor e-commerce. Creditkaarten zijn goed voor ruwweg 10% van betalingen in e-commerce. Er zijn andere online betaalmiddelen die niet in deze grafiek staan, omdat betrouwbare cijfers ontbreken.
Deze aantallen en bedragen gaan over alle soorten online betalingen door Nederlanders, aan binnen- en buitenlandse webwinkels, bedrijven en organisaties. Ook online betalingen aan bijvoorbeeld overheidsinstellingen en iDEAL-betalingen om vrienden te betalen, zijn hierin meegenomen.
E-Commercebetalingen per apparaat
Deze cijfers zijn ontleend aan de Thuiswinkel Markt Monitor. Ze hebben betrekking op online betalingen door Nederlandse consumenten bij webwinkels en bedrijven in binnen- en buitenland. Online betalingen buiten de e-commerce, bijvoorbeeld om mobiele betaalverzoeken van vrienden te betalen of om verkeersboetes te betalen, vallen hier buiten.
Giraal betalen
De cijfers over binnenlandse girale betalingen zijn ontleend aan De Nederlandsche Bank. Ze hebben ook betrekking op (almaar afnemende) schriftelijke opdrachten, op papier. De cijfers voor Acceptgiro hebben uitsluitend betrekking op opdrachten die nog op papier worden ingediend.
De overboekingen omvatten zowel zakelijke meervoudige batch-betalingen als enkelvoudige overboekingen. De enkelvoudige overboekingen worden in de volgende grafiek verder uitgesplitst.
Met snelle Instant Payments worden inmiddels ruim 30 miljoen interbancaire transacties per maand verwerkt.
Mobiel bankieren en internetbankieren
Negen van de tien rekeninghouders gebruiken mobiel bankieren (op een smartphone of tablet) of internetbankieren (op een laptop of desktop). Nog maar een fractie van alle enkelvoudige overboekingen gebeurt met schriftelijke of telefonische betaalopdrachten. Overboekingen worden inmiddels vaker via mobiel bankieren dan via internetbankieren uitgevoerd.
(Digitaal) Incassomachtigen
Het afgeven via internetbankieren van een erkende digitale machtiging voor automatische incasso’s is in 2015 door de Nederlandse banken gelanceerd. Om bijvoorbeeld maandelijks met automatische incasso’s te betalen, hoeft de betaler slechts éénmalig een digitale doorlopende machtiging af te geven. Daardoor zijn deze cijfers voor het aantal afgegeven digitale machtigingen betrekkelijk bescheiden in vergelijking met de cijfers voor losse betalingen.
Overstapservice
Deze cijfers tonen het totale aantal gebruikers van de Overstapservice per jaar, zowel voor zakelijke als particuliere betaalrekeningen.
De uitschieter in 2018 is het gevolg van het gebruik van de Overstapservice om klanten van een opgeheven (kleine) bank over te zetten naar de bank die die klanten overnam.
Beschikbaarheid van betaalketens
| Beschikbaarheid | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 |
|---|---|---|---|---|---|
| Pinbetaalketen | 99,88% | 99,89% | 99,89% | 99,89% | 99,89% |
| Mobiel bankieren | 99,83% | 99,75% | 99,81% | 99,83% | 99,76% |
| Internetbankieren | 99,83% | 99,72% | 99,78% | 99,88% | 99,77% |
De Betaalvereniging monitort de beschikbaarheid van het betalingsverkeer. DNB stelt eisen aan de algemene beschikbaarheid van pinnen. De norm is 99,88% en is gehaald.
Voor mobiel bankieren en internetbankieren bestaan geen beschikbaarheidsnormen maar wel de wettelijke eis dat storingen binnen twee uur moeten zijn opgelost.
De Betaalvereniging publiceert per kwartaal beschikbaarheidscijfers voor mobiel bankieren en internetbankieren op haar website.
Currence houdt de beschikbaarheid van iDEAL bij, zowel de maandelijkse gemiddelden als de real-time beschikbaarheid van uur tot uur, tot een week geleden.
Raadpleeg de meest actuele beschikbaarheid van diverse betaalketens…
Fraudecijfers recent
Deze diagrammen tonen de verdeling van de schade voor de belangrijkste fraudeposten in het bancaire betalingsverkeer. In 2020 is daar een nieuwe soort fraude bijgekomen: nummerspoofing of bankhelpdeskfraude. Dat was meteen de fraudesoort met de meeste schade.
Fraudecijfers lange termijn
Deze lijngrafiek toont de ontwikkeling van fraude in het bancaire betalingsverkeer in de afgelopen vijf jaar, voor de totale schade en voor de belangrijkste fraudepost voor giraal betalingsverkeer (door phishing), voor debitkaarten (met gestolen pinpassen) en voor creditkaarten (bij online betalingen).
Vanaf 2020 worden andere soorten fraude gerapporteerd dan voorgaande jaren. Daarom kan de totale fraude vanaf 2020 niet worden vergeleken met voorgaande jaren.
Geldopnamen
Deze grafiek laat goed zien dat contant geld steeds minder wordt opgenomen en uitgegeven. Aan de balie wordt nauwelijks nog contant geld opgenomen en desondanks daalt ook het gebruik van geldautomaten. In plaats van met contant geld, betalen we steeds vaker elektronisch. Toch blijft de beschikbaarheid, bereikbaarheid en toegankelijkheid van contant geld hoog. Meer dan 99,5 procent van alle Nederlanders woont op minder dan 5 km van een gelduitgiftepunt.
Kantoren en automaten
De verschuiving van contant geld naar elektronisch betalen is ook zichtbaar in de geleidelijke afname van bankkantoren en geldautomaten en de snelle toename van betaalautomaten aan de kassa. Niettemin woont nog steeds meer dan 99,5 procent van alle Nederlanders op minder dan 5 km van een gelduitgiftepunt.
Betaalinstrumenten
Het aantal betaalrekeningen en betaalpassen in Nederland is de afgelopen jaren vrij stabiel omdat nagenoeg iedere volwassen inwoner een betaalrekening met betaalpas heeft. Daar komen de afgelopen twee jaar echter nieuwe contactloze betaalinstrumenten bij, vooral smartphones en smartwatches.
